Jak zmiany z 2025 i 2026 przesuwają obowiązki dłużnika, wierzyciela i syndyka w postępowaniach

Kolejne nowelizacje prawa upadłościowego i restrukturyzacyjnego nie tylko modyfikują poszczególne etapy postępowań. Zmiany te przede wszystkim inaczej rozkładają ciężar działań między dłużnika, wierzyciela i syndyka. Przepisy wprowadzone ustawą z 25 lipca 2025 r. oraz projekty z 2026 r. przesuwają akcent na wcześniejsze przygotowanie dokumentacji. Wymagają także dużej terminowości już przy pierwszych decyzjach stron uczestniczących w procesie.

Przeczytaj również: Jakie technologie wspierają rozwój automatyki przemysłowej w różnych branżach?

Wrażliwe etapy postępowania po zmianach

Nowelizacja z sierpnia 2025 r. nakłada obowiązek sporządzenia testu zaspokojenia wierzycieli w większości postępowań restrukturyzacyjnych. Wyjątek stanowią w tym przypadku jedynie mikroprzedsiębiorcy. Dokument ten przygotowuje nadzorca układu lub zarządca. Jego głównym celem jest porównanie stopnia zaspokojenia wierzycieli w scenariuszu układu z sytuacją w postępowaniu upadłościowym. W przygotowaniu takich danych na wczesnym etapie bierze udział Zimmerman kancelaria, która wspiera dłużników w prawidłowym kompletowaniu wymaganych dokumentów.

Przeczytaj również: Jakie zobowiązania można regulować za pomocą tanich przelewów do Polski?

Ten etap wymaga od stron rzetelnych danych o wycenie przedsiębiorstwa oraz prognozach spłaty. Takie podejście zwiększa znaczenie kompletności informacji już przy składaniu wniosku o otwarcie postępowania. W postępowaniu o zatwierdzenie układu (PZU) obowiązuje obecnie sztywny termin. Dłużnik ma maksymalnie cztery miesiące na złożenie wniosku do sądu od dnia obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego.

Przeczytaj również: Silikony do form - jak je wybierać dla różnych branż?

Przekroczenie tego czasu skutkuje umorzeniem postępowania i utratą ochrony przed egzekucją. W prawie upadłościowym doprecyzowano z kolei przepisy art. 9a. Zgodnie z nowymi zasadami sąd wstrzymuje rozpoznanie wniosku o ogłoszenie upadłości w okresie od obwieszczenia o dniu układowym do prawomocnego umorzenia PZU. Ze względu na te rygory o dalszym przebiegu sprawy bardzo często decydują już pierwsze tygodnie po złożeniu dokumentacji.

Wpływ przepisów na strony i zarządców

Dłużnik składający wniosek o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego musi dołączyć do niego znacznie szerszy katalog załączników. Obejmują one informacje o wpływie sprawy na zatrudnienie oraz szczegółowy opis sytuacji ekonomicznej. Sporządzenie testu zaspokojenia wierzycieli wymaga dostarczenia aktualnych danych o majątku i prognozach finansowych. Odczuwalnie podnosi to próg wejścia do samego postępowania.

Wierzyciel zyskuje natomiast dostęp do kluczowych dokumentów na co najmniej trzydzieści dni przed głosowaniem nad układem. Może w tym czasie zapoznać się z testem zaspokojenia wierzycieli oraz planem restrukturyzacyjnym. Ustawodawca wprowadził również mechanizm cross-class cram-down. Pozwala on sądowi zatwierdzić układ mimo sprzeciwu części grup wierzycieli, pod warunkiem spełnienia kryteriów sprawiedliwego traktowania i braku pokrzywdzenia innych grup.

Wierzyciele zabezpieczeni rzeczowo są obecnie objęci układem z mocy prawa. Propozycje muszą zapewniać im zaspokojenie nie mniej korzystne niż w ewentualnej upadłości. Wyjątkiem jest sytuacja, w której podmiot dobrowolnie wyrazi zgodę na gorsze warunki.

Nowe przepisy znacząco rozszerzają także zadania syndyka i nadzorcy układu. Zmiany z 2026 r. w upadłości konsumenckiej przewidują automatyczne umorzenie zobowiązań trzy miesiące po zakończeniu planu spłaty. Znoszą jednocześnie nadzór sądu z urzędu nad realizacją spłat. Te rozwiązania przenoszą na wierzycieli główną odpowiedzialność za monitorowanie finansów dłużnika. Syndyk musi w tych sprawach obwieszczać datę automatycznego umorzenia zobowiązań po upływie ustawowego terminu, a jego wynagrodzenie oraz wydatki mają formę ryczałtową.

Wszystkie omówione zmiany oznaczają, że uczestnicy postępowań muszą samodzielnie śledzić interpretację nowych przepisów w orzecznictwie sądowym. Bieżące doradztwo w tym zakresie prowadzi Zimmerman Sierakowski Frosztęga Kancelaria Radców Prawnych i Adwokatów, która reprezentuje różne strony sporów podczas postępowań restrukturyzacyjnych.

Nowelizacje prawa upadłościowego modyfikują strategię uczestników głównie w obszarze sztywnych terminów. Wprowadzenie obowiązku sporządzenia testu zaspokojenia wierzycieli wymusza wcześniejsze przygotowanie danych oraz sprawną reorganizację procesów wewnątrz firmy.

W wielu innych aspektach przepisy przede wszystkim porządkują dotychczasową praktykę. Rozwiązania takie jak mechanizm cram-down czy objęcie układem wierzycieli zabezpieczonych rzeczowo usuwają najczęstsze wątpliwości interpretacyjne. Wymagają one jednak od dłużników, wierzycieli i syndyków dużej dyscypliny w obiegu informacji oraz terminowym reagowaniu na kolejne decyzje sądu.